Abstrakt
W ostatnich latach obserwuje się wyraźne nasilenie występowania anomalii pogodowych niemal we wszystkich regionach Europy. Wzrasta średnia roczna temperatura powietrza, coraz częściej występują ekstremalnie wysokie temperatury, pojawiają się krótkotrwałe intensywne opady i długie okresy bezopadowe. Zmiany te dotyczą również południowo-wschodniej części Lubelszczyzny i mają istotny wpływ na wzrost i rozwój roślin uprawnych.
Na podstawie wyników pomiarów meteorologicznych (średniej temperatury powietrza i sumy opadów atmosferycz-nych) prowadzonych na stacji w Zamościu scharakteryzowano warunki wzrostu i rozwoju roślin w okresie wegetacji w latach 1976–2025, obliczając w tym celu wskaźnik Selyaninova. W analizowanym okresie 50 lat odnotowano wzrastający trend średniej temperatury, przy jednocześnie niewielkim spadku sum opadów atmosferycznych. W efekcie w każdym z miesięcy okresu wegetacyjnego stwierdzono spadek wartości współczynnika Selyaninova, a co za tym idzie pogorszenie warunków wzrostu i rozwoju roślin.
Średnia wartość współczynnika Selyaninova w Zamościu w okresie wegetacji przyjmowała wartości od 2,54 w 1980 roku do 0,33 w 2025 roku. Analizując wartości współczynnika w kolejnych dekadach badanego 50-lecia, stwierdzo-no, że jego wartość systematycznie się zmniejsza od 1,59 w latach 1976–1985 do 0,95 w latach 2016–2025. Spa-dek wartości tego współczynnika obserwowano w każdym z miesięcy okresu wegetacyjnego, poczynając od kwiet-nia, w którym największe wartości 3,14 notowano w 10-leciu 1976–1985, a najmniejsze w latach 2016–2025. Szczególnie suchy był lipiec, w którym wartości współczynnika Selyaninova malały z 1,13 (1976–1985) do 0,60 w latach 2016–2025.
Bibliografia
- Anders I., Stagl J., Auer I. i in., 2014. Climate change in Central and Eastern Europe. In: S. Rannow, M. Neubert (red.), Man-aging protected areas in Central and Eastern Europe Under Climate Change. Adv. Global Change Res. 58, Springer, Dordrecht. https://doi.org/10.1007/978-94-007-7960-0_2
- Barabolia O., Yevlash V., 2025. Varietal optimization of winter wheat for increasing yield and improving grain quality under the conditions of the Left-Bank Forest-Steppe of Ukraine. Sci. Progress Innov. 28(3), 37–44. https://doi.org/10.31210/spi2025.28.03.06
- Beck C., Grieser J., Kottek M. i in., 2005. Characterizing global climate change by means of Koppen climate classification. Klimastatusbericht 51, 139–149.
- Coppola E., Nogherotto R., Ciarlo J.M. i in., 2021. Assessment of the European Climate Projections as simulated by the large EURO-CORDEX Regional and Global Climate Model Ensemble. JGR Atmosph. 126, e2019JD032344. https://doi.org/10.1029/2019JD032344
- Esaulko A., Sitnikov V., Pismennaya E. i in., 2023. Productivity of winter wheat cultivated by direct seeding: measuring the effect of hydrothermal coefficient in the arid zone of central fore-caucasus. Agriculture 13, 55. https://doi.org/10.3390/agriculture13010055
- Evarte-Bundere G., Evarts-Bunders P., 2012. Using of the hydrothermal coefficient (HTC) for interpretation of non-native tree species in Latvia on example of cultivated species of genus Tilia. Acta Biol. Univ. Daugavp. 12(2), 135–148.
- Górniak A., 2023. Recent and future soil temperature regime in the coldest part of Poland. J. Agrometeorol., 25(1), 158–163. https://doi.org/10.54386/jam.v25i1.1867
- Gudko V., Usatov A., Ioshpa A. i in., 2021. Agro-climatic conditions of the Southern Federal District of Russia in the context of climate change. Theor. Appl. Climatol. 145(2), 989–1006. https://doi.org/10.1007/s00704-021-03677-y
- Hanssen-Bauer I., Førland E.J., 2016. Daily maximum and minimum temperatures. W: E.J. Førland (red.), Background in-formation for “Klima i Norge 2100” on freezing/thawing, minimum/maximum temperature, short-term rainfall, wind and permafrost. Norwegian Centre for Climate Servicesres, 15–20.
- Kalbarczyk R., 2003. Warunki termiczno-opadowe a plonowanie ziemniaka w Polsce. Annales UMCS, Sec. E 58, 35–44.
- Kasztelan A., Samborski A., 2026. Multi-criteria analysis of climate change in the European Union countries, including pro-jections to 2040. Sustain. Dev. 34(3), 3989–4005. https://doi.org/10.1002/sd.70553
- Kovats R.S., Valentini R., Bouwer L.M. i in., 2014. Impacts, adaptation and vulnerability. W: C.B. Field, V.R. Barros, D.J. Dokken i in. (red.), Climate Change 2014: impacts, adaptation, and vulnerability. Part A: Global and Sectoral Aspects. Contribution of Working Group II to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press, Cambridge, 1267–326.
- Michalska B., 2011. Tendencje zmian temperatury powietrza w Polsce. Pr. St. Geograf. 47, 67–75.
- Rybashlykova L.P., Sivceva S.N., Mahovikova T.F., 2023 Relationship between hydrothermal coefficient (HTC) and productiv-ity of pastures in the arid zone of Northwestern Caspian Sea. J. Agrometeorol. 25(3), 454–457. https://doi.org/10.54386/jam.v25i3.2220
- Samborski A.S., 2013. Impact of weather on occurrence of brown rust of wheat in southeast of the Lublin region Poland. J. Agrometeorol. 15(2), 103–107. https://doi.org/10.54386/jam.v15i2.1454
- Selyaninov G.T., 1928. About climate agricultural estimation. Proceed. on Agric. Meteorol. 20, 165–177.
- Skowera B., Puła J., 2004. Skrajne warunki pluwiometryczne w okresie wiosennym na obszarze Polski w latach 1971–2000. Acta Agrophys. 3(1), 171–177.
- Tomczyk A.M., Bednorz E., 2022. Atlas klimatu Polski. Bogucki Wydawnictwo Naukowe. Poznań, 72.
- Vikhamar-Schüler D., Isaksen K., Haugen J.E., Tømmervik H., Luks B., Vikhamar-Schüler T., 2016. Changes in winter warm-ing events in the Nordic Arctic Region. J. Climate. 29, 6223–6244.
- Ziernicka-Wojtaszek A., 2012. Porównanie wybranych wskaźników oceny suszy atmosferycznej na obszarze województwa podkarpackiego (1901-2000). Woda. Środ. Obsz. Wiej. 12(38), 365–376.
Downloads
Download data is not yet available.
