Zarządzanie produktywnością słonecznika w zależności od terminu siewu i obsa-dy roślin w suchych warunkach Prawobrzeżnego Stepu Ukrainy


Abstrakt

W artykule przedstawiono wyniki badań naukowych przeprowadzonych w latach 2016–2018 w celu określenia wpływu terminów siewu i obsady roślin na wzrost, rozwój i produktywność mieszańców słonecznika. Doświadczenie polowe przeprowadzono metodą podziału poletek w trzech powtórzeniach na polu doświadczalnym Instytutu Rolnictwa Stepowego NAAS w suchych warunkach Prawobrzeżnego Stepu Ukrainy. Materiał do badań stanowiły mieszańce słonecznika z średniowczesnej grupy dojrzałości – Forward, LG 56.32, LG 54. 85, LG 5582 (czynnik A); terminy siewu – pierwszy, gdy gleba na głębokości nasion ogrzała się do temperatury 5–6°C, drugi, gdy gleba na głębokości nasion ogrzała się do temperatury 7–8°C, trzeci, gdy gleba na głębokości nasion ogrzała się do temperatury 9–10°C (czynnik B); obsada roślin – 50, 60, 70 tys. szt. na hektar (czynnik C). Badania wykazały, że wydajność roślin słonecznika zależy bezpośrednio od temperatury gleby (terminy siewu), optymalnego reżimu wodnego, obsady roślin oraz cech genetycznych i morfologicznych mieszańców. Ustalono również, że regulując termin siewu i dobierając optymalną obsadę, można wpłynąć na wzrost i rozwój roślin słonecznika, z pominięciem krytycznych okresów podczas uprawy. Optymalny termin siewu słonecznika dla mieszańców LG 55.82 i LG 54.85 jest wówczas, gdy gleba na głębokości nasion ogrzewa się do 5–6°C, a dla mieszańców Forward i LG 56.32 – do 9–10°C. Średnio z lat badań najwyższy plon nasion wynoszący 3,85 t ha–1 uzyskał mieszaniec LG 55,82 i był on wyższy od plonu mieszańców Forward, LG 54,85 i LG 56,32 odpowiednio o 19,8%; 5,5% i 6,0%. Stwierdzono, że optymalna obsada słonecznika wynosi 60 tys. roślin na hektar. Zatem wydajność słonecznika zmieniała się istotnie pod wpływem cech morfobiologicznych mieszańca: czynnika A (udział wpływu wynosił 47,5%), obsady roślin (czynnik C) – 5,4% oraz terminu wysiewu (czynnik B) – 3,4%.


Słowa kluczowe

słonecznik; mieszańce; terminy siewu; obsada roślin; wilgotność produkcyjna; plon

Andriienko A.L., 2013. Yak virno vybraty strok sivby soniashnyku? [How to choose the right time of sunflower sowing]. Ahronom 1, 178–184. [in Ukrainian]
Andriienko O., Zhuzha O., Andriienko A., 2016. Prychyny nevypovnenosti nasinnia ta koshyka soniashnyku [Causes of incomplete seeds and baskets of sunflower]. Propozytsya 3, 60–68. [in Ukrainian]
Craita E.B., Gerats T., 2013. Plant tolerance to high temperature in a changing environment: scientific fundamental sand production of heat stress-tolerant crops. Front. Plant Sci. 4(273), 1–18.
Harsya F., Fabrytstsy K., Andrade F., 2012. All about growing sunflower – developed by the University of Buenos Aires, Zerno 7, 26–37, 68–78.
Hrabovskyi M.B., 2012. Vplyv hustoty stoiannia roslyn na proiav hospodarsko-tsinnykh oznak ta produktyvnist soniashnyku v umovakh Tsentralnoho Lisostepu Ukrainy [The influence of plant density on the detection of economically valuable features and productivity of sunflower in the Central Forest-Steppe of Ukraine]. Ahronom 1, 135–138. [in Ukrainian]
Kiriziy D.A., 2004. Fotosyntez y rost rastenyi v aspekte donorno-aktseptornykh otnoshenyi.[Photosynthesis and plant growth in terms of donor-acceptor relationships]. Logos, Kyiv, pp. 191. [in Ukrainian]
Kocherha A.A., Butiaha Ya.V., 2015. Vplyv strokiv sivby na urozhainist soniashnyku.[Influence of sowing time on sunflower yield]. Material of the scientific-practical internet conference “Innovative aspects of technology of cultivation, preservation and processing of crop products”. Poltava State Agrarian Academy, 52–56. [in Ukrainian]
Kovalenko O.O., 2005. Produktyvnist hibrydiv soniashnyku zalezhno vid strokiv sivby ta hustoty stoiannia roslyn u pivnichnii pidzoni Stepu Ukrainy [Productivity of sunflower hybrids depending on sowing time and plant standing density in the Northern Sub-steppe of Ukraine]. Abstract of the dissertation. Dnipropetrovsk. pp. 19. [in Ukrainian]
Kovalenko A.M., Taran V.H., Kovalenko O.A., 2009. Vyroshchuvannia soniashnyku v sivozminakh v umovakh Stepu [Sunflower cultivation in rotation in the Steppe]. Sci. Techn. Bull. Instit. Oilseeds UAAS 14, 157–161. [in Ukrainian]
Kramarenko N., Hlushchenko A., Dudiak Y., Fedorchuk M., 1998. Hustota posevov y urozhai. [Density of planting and harvest]. Zemledelye 12, 23. [in Ukrainian]
Maliyenko A.M., 2015. Deiaki shliakhy optymizatsii rezhymu volohosti gruntu u posivakh polovykh kultur. [Some ways to optimize soil moisture in field crops]. Zemlerobstvo 1, 68–76. [in Ukrainian]
Markova N.V., 2011. Formuvannia produktyvnosti hibrydiv soniashnyku zalezhno vid strokiv sivby ta zakhodiv borotby z burianamy v umovakh Pivdennoho Stepu Ukrainy. Formation of productivity of sunflower hybrids depending on terms of sowing and measures of control of weeds in the conditions of the Southern Steppe of Ukraine. Bull. Agric. Sci. 4(61), 170–175. [in Ukrainian]
Markova N.V., 2015. Polova skhozhist nasinnia i produktyvnist hibrydiv soniashnyku zalezhno vid strokiv sivby i zakhodiv borotby z burianamy [Field germination of seed and productivity of sunflower hybrids dependingon the timing of sowing and measures to control weeds]. Taurian Sci. Bull. 92, 79–84. [in Ukrainian]
Melnyk A.V., Hovorun S.O., 2014. Vodospozhyvannia ta urozhainist soniashnyku zalezhno vid sortovykh osoblyvostei ta poperednykiv v umovakh pivnichno-skhidnoho Livoberezhnoho Lisostepu Ukrainy [Water consumption and sunflower yield depending on varietalcharacteristics and predecessors in the conditions of the northeastern Left Bank Forest Steppeof Ukraine]. Bull. Sumy National Agrarian Univ. 3(27), 173–175. [in Ukrainian]
Mynkovskyy A.E., Polyakov A.Y., 2007. Produktyvnost hybryda Zaporozhskyi 28 v zavysymosty ot strokov seva y hustoty stoianyia rastenyi [The productivity of Zaporizhzhya 28 hybrid, dependingon terms of sowing and plant standing density]. Sci. Tech. Bull. Inst. Oilseeds NAAS 12, 225–229. [in Ukrainian]
Nykytchyn D.Y., 1993. Soniashnyk. [Sunflower]. Urozhay, Kyiv, рp. 192. [in Ukrainian]
Oleksiuk O.M., 2000. Vplyv sposobiv sivby i hustoty stoiannia roslyn na urozhainist hibrydiv soniashnyka v Pivnichnii chastyni Stepu Ukrainy [Influence of sowing methods and plant density on yield of sunflower hybrids in the Northern part of the Steppe of Ukraine]. Abstract of the dissertation. Dnipropetrovsk, pp. 16. [in Ukrainian]
Patil V.A., Bangal D.B., Goswami P.B., 1976. A note on inter-floret competition in sunflower. Indian J. Plant Physiol. 19(1), 28–31.
Pinkovskyi H.V., Tanchyk S.P., 2019a. Produktyvnist ta vodospozhyvannia serednorannikh hibrydiv soniashnyka zalezhno vid strokiv sivby ta hustoty stoiannia roslyn u Pravoberezhnomu Stepu Ukrainy [Productivity and water consumption of mid-early sunflower hybrids depending on the sowing time and plant standing density in the Right-Bank Steppe of Ukraine. Irrigated agriculture]. Kherson. 72, 47–52. [in Ukrainian] https://doi.org/10.32848/0135-2369.2019.72.11
Pinkovskyi H.V., Tanchyk S.P., 2019b. Polova skhozhist nasinnia soniashnyku zalezhno vid strokiv sivby ta hustoty stoiannia roslyn u Pravoberezhnomu Stepu Ukrainy [Field germination of sunflower seeds depending on sowing dates and density of standing plants in the Right Bank Steppe of Ukraine]. Scientific reports of the National University of Life and Environmental Sciences of Ukraine 1(77). [in Ukrainian] http://dx.doi.org/10.31548/dopovidi2019.01.018
Pinkovskyi H., Tanchyk S., 2020. Dynamics of the availability of available moisture in soil byoptimization of sowing time and density of statement of sunflower plants in the Right-Bank Steppe of Ukraine. Technium: Rom. J. Appl. Sci. Technol. 2(3), 68–77. https://doi.org/10.47577/technium.v2i3.556
Pleshakov N.A., 1987. Vlyianye srokov poseva na prorastanye semian y urozhai podsolnechnyka. [Impact of planting dates on seed germination and sunflower harvest]. Bull. Sci. Techn. Inform. Oilseeds. Krasnodar 1, 21–24. [in Russian]
Pustovoit V.S., 1990. Yzbrannye Trudy. [Selected Works]. Agropromizdat, Moscow, pp. 367. [in Russian]
Sydorenko Yu.Ya., Turchyn V.V., Vasylenko Y.A., Kharchenko N.L., 1990. Po yntensyvnoy tekhnolohy [By intensive technology]. Ind. Crops 2, 20. [in Ukrainian]
Thompson J.A., Fenton I.G., 1979. Influence of plant population on yield and yield components ofirrigated sunflower in Southern New South Walles. Austral. J. Exp. Agr. Anim. Hasbandry 19(100), 570–574.
Totskyi V.M., 2009. Vplyv strokiv sivby na formuvannia elementiv produktyvnosti ta vrozhainosti soniashnyku [Influence of sowing dates on the formation of elements of productivity andyield of sunflower]. Bull. Poltava State Agrar. Acad. 1, 122–124. [in Ukrainian]
Trotsenko V.I., Butenko A.O., 2002. Osoblyvosti nasinnytstva sortiv soniashnyku v Lisostepovii zoni Ukrainy [Peculiarities of sunflower seed production in the Forest-Steppe zone of Ukraine]. Scientific works of the Crimean NAU. Simferopol 72, 163–166. [in Ukrainian]
Yeremenko O.A., 2017. Produktyvnist hibrydiv soniashnyku (Helianthus annuus L.) u Pivdennomu Stepu [Productivity of sunflower hybrids (Helianthus annuus L.) in the Southern Steppe]. Collection of Scientific Works of the National Research Center. Institute of Agriculture NAAS 1, 127–139. [in Ukrainian] http://nbuv.gov.ua/UJRN/znpzeml_2017_1_14
Yeshchenko V.O., Kopytko P.H., Kostohryz P.V., Opryshko V.P., 2014. Osnovy naukovykh doslidzhen v ahronomii [Fundamentals of scientific researches in agronomy]. Vinnytsya, pp. 332. [in Ukrainian]
Zinchenko O.I., Rogalsky S.V., 2010. Rist i vrozhainist soniashnyku zalezhno vid strokiv sivby i hustoty roslyn [Growth and yield of sunflower depending on the timing of sowing and plant density]. Collection of Scientific Works of Uman National University of Horticulture 73(1), 234–239. [in Ukrainian]

Opublikowane : 2021-05-11


Pinkovskyi, H., & Tanchyk, S. (2021). Zarządzanie produktywnością słonecznika w zależności od terminu siewu i obsa-dy roślin w suchych warunkach Prawobrzeżnego Stepu Ukrainy. Agronomy Science, 76(1), 21-38. https://doi.org/10.24326/as.2021.1.2

Hennadii Pinkovskyi  gena10.05.1979@ukr.net
National University of Bioresources and Nature Management of Ukraine 12, Heroiiv Oborony, building 7, Kyiv, 03041, Ukraine  Ukraina
https://orcid.org/0000-0002-5046-9101
Semen Tanchyk 
National University of Bioresources and Nature Management of Ukraine 12, Heroiiv Oborony, building 7, Kyiv, 03041, Ukraine  Ukraina
https://orcid.org/0000-0001-8730-6931




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Artykuły są udostępniane na zasadach CC BY 4.0 (do 2020 r. na zasadach CC BY-NC-ND 4.0)..
Przysłanie artykułu do redakcji oznacza, że nie był on opublikowany wcześniej i nie jest rozpatrywany do publikacji gdzie indziej.

Autor podpisuje oświadczenie o oryginalności dzieła, wkładzie poszczególnych osób i źródle finansowania.