Agronomy Science, przyrodniczy lublin, czasopisma up, czasopisma uniwersytet przyrodniczy lublin
Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
Agronomy Science Baner text

Tom 81 Nr 1 (2026)

Artykuły

Polityka zakupowa państwa jako narzędzie zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego na przykładzie Polski

DOI: https://doi.org/10.24326.5623
Przesłane: 13 października 2025
Opublikowane: 27.03.2026

Abstrakt

Bezpieczeństwo żywnościowe oraz zdrowy i zrównoważony system odżywiania należą do kluczowych
wyzwań stojących przed Unią Europejską i wpisują się w cele zrównoważonego rozwoju określone w Agendzie
2030. Istotną rolę w wyznaczaniu standardów dotyczących rodzaju żywności niezbędnej do osiągnięcia zdrowej
i zrównoważonej diety w różnych warunkach pełni polityka zamówień publicznych. Celem artykułu jest przybliżenie
pojęcia bezpieczeństwa żywnościowego oraz ocena pozycji Polski na tle wybranych krajów Unii Europejskiej
w odniesieniu do jego kluczowych komponentów, a także wskazanie roli polityki zakupowej państwa
w kształtowaniu tego bezpieczeństwa. W opracowaniu zastosowano analizę wskaźnikową opartą na Global Food
Security Index (GFSI). Uwzględniono również wartość polskiego rynku zamówień publicznych na dostawy żywności
w latach 2014–2023. Badania wykazały, że pozycja Polski w zakresie bezpieczeństwa żywnościowego pozostaje
względnie stabilna, choć nadal obarczona jest wyzwaniami związanymi z odpornością systemu żywnościowego
(21. miejsce wśród 113 państw). Polityka zakupowa państwa, zwłaszcza w obszarze zamówień publicznych
na żywność, może być istotnym narzędziem wspierania krajowej produkcji rolnej, skracania łańcuchów dostaw
oraz zapewniania powszechnego dostępu do żywności wysokiej jakości. Wyniki badań wskazują, że w latach 2022
i 2023 odnotowano wyraźny wzrost wartości zamówień publicznych na dostawy żywności.

Bibliografia

  1. Brukało K.M., Nowak J., Pietrzykowska A. i in., 2024. Public food procurement as a tool of sustainable food and nutrition policy – Fat products. Front. Sustain. Food Syst. 8, 1265745. https://doi.org/10.3389/fsufs.2024.1265745
  2. Casagrande D., Emanuel L., Freitas C. i in., 2024. Public food procurement and production. Evidence of the food acquisition program in Brazil. Food Policy 126, 102656. https://doi.org/10.1016/j.foodpol.2024.102656
  3. Committee on World Food Security, 2021. CFS voluntary guidelines on food systems and nutrition, Rome. http://www.fao.org/fileadmin/templates/cfs/Docs2021/Documents/CFS_VGs_Food_Systems_and_Nutrition_Strategy_EN.pdf [dostęp: 10.02.2025].
  4. Czech E.K., Panasiuk A., 2020. State purchasing policy – a new institution of public procurement law. Rev. Eur. Comp. Law 43(4), 163–175. https://doi.org/10.31743/recl.10654
  5. Directive 2014/24/EU of the European Parliament and of the Council of 26 February 2014 on public procurement. OJ L 09428.3.2014, p. 65. http://data.europa.eu/eli/dir/2014/24/2024-01-01 [dostęp: 19.08.2024].
  6. Eckersley P., Flynn A., Lakoma K. i in., 2023. Public procurement as a policy tool: the territorial dimension. Reg. Stud. 57(10), 2087–2101. https://doi.org/10.1080/00343404.2022.2134850
  7. European Commission, 2016. Buying green! A handbook on green public procurement. Publications Office of the European Union, Luxembourg. https://data.europa.eu/doi/10.2779/837689
  8. European Commission, 2020. A Farm to Fork Strategy for a fair, healthy and environmentally-friendly food system. COM(2020) 381 final, Brussels, 20.5.2020.
  9. European Commission, 2021. Contingency plan for ensuring food supply and food security in times of crisis. COM(2021) 689 final, Brussels, 12.11.2021.
  10. European Commission, 2022. Safeguarding food security and reinforcing the resilience of food systems. COM(2022) 133 final, Brussels, 23.3.2022.
  11. European Commission, 2021. Buying Social – a guide to taking account of social considerations in public procurement (2nd ed.). C(2021) 3573 final. Publications Office of the European Union, Luxembourg.
  12. European Committee of the Regions, 2018. Sustainable public procurement of food. European Committee of the Regions. https://data.europa.eu/doi/10.2863/1187
  13. FAO, 2003. Trade reforms and food security. Conceptualizing the Linkages, Rome. https://www.fao.org/4/y4671e/y4671e00.htm#Contents [dostęp: 11.02.2025].
  14. FAO, IFAD, UNICEF i in., 2024. The State of Food Security and Nutrition in the World 2024 – financing to end hunger, food insecurity and malnutrition in all its forms. Rome. https://doi.org/10.4060/cd1254en
  15. FAO, 1983. World food security: a reappraisal of the concepts and approaches. Director General’s Report. Rome. https://www.fao.org/4/x5563E/X5563e00.htm
  16. FAO, 1996. Rome Declaration on World Food Security and World Food Summit Plan of Action. World Food Summit 13–17 November 1996. Rome.
  17. FAO, 2002. The state of food insecurity in the world 2001. Rome, 4–7.
  18. Gaitán-Cremaschi D., Klerkx L., Aguilar-Gallegos N. i in., 2022. Public food procurement from family farming. A food system and social network perspective. Food Policy 111, 102325. https://doi.org/10.1016/j.foodpol.2022.102325
  19. GFSI, 2022. Global Food Security Index. https://impact.economist.com/sustainability/project/food-security-index/ [dostęp: 24.11.2024].
  20. Government Transparency Institute. OpenTender Poland. Food, beverages, tobacco and related products (CPV 15). https://opentender.eu/pl/sector/15 [dostęp: 20.07.2024].
  21. Gómez-Ramos A., Rico Gonzalez M., 2023. The contribution of green public food procurement to sustainability: evidence from two case studies in Spain. Agroecol. Sustain. Food Syst. 47(8), 1158–1185. https://doi.org/10.1080/21683565.2023.2223555
  22. Guarnieri P., Gomes R.C., 2019. Can public procurement be strategic? A future agenda proposition. J. Public Procur. 19(4), 295–321. https://doi.org/10.1108/JOPP-09-2018-0032
  23. Hamilton S.G., 2022. Public procurement – price-taker or market-shaper?. Crit. Perspect. Int. Bu. 18(4), 574–615. https://doi.org/10.1108/cpoib-08-2020-0116
  24. Harland C.M., Eßig M., Lynch J. I in., 2021. Policy-led public procurement: does strategic procurement deliver?. J. Public Procure. 21(3), 221–228. https://doi.org/10.1108/JOPP-09-2021-089
  25. Jacková S., Dobošová L., Kadlečíková M. i in., 2017. Food security and self-sufficiency in Europe. Probl. World Agric. 17(4), 111–119. https://doi.org/10.22630/PRS.2017.17.4.87
  26. Kelly S., Swensson L.F.J., 2017. Leveraging institutional food procurement for linking small farmers to markets. Findings from WFP’s Purchase for Progress initiative and Brazil’s food procurement programmes. FAO Agricultural Development Economics Technical Study 1. FAO, Rome, pp 101.
  27. Klikocka H., Jarosz-Angowska A., Nowak A. i in., 2022. Assessment of Poland food security in the context of agricultural production in 2010–2020. Agron. Sci. 77(3), 101–122. http://doi.org/10.24326/as.2022.3.8
  28. Kowalski J., Kowalska A., 2022. The realization of the human right to food: preliminary remarks on assessing food security. Prz. Praw.-Ekon. 1, 9–31. https://doi.org/10.31743/ppe.13009
  29. Kraciuk J., 2017. Bezpieczeństwo żywnościowe krajów Unii Europejskiej. Rocz. Nauk. SERiA 19(3), 150–155. https://doi.org/10.5604/01.3001.0010.3238
  30. Krieger B., Zipperer V., 2022. Does green public procurement trigger environmental innovations? Res. Policy 51(6), 104516. https://doi.org/10.1016/j.respol.2022.104516
  31. Lindström H., Lundberg S., Marklund P.O., 2022. Green public procurement. An empirical analysis of the uptake of organic food policy. J. Purch. Supply Manag. 28(3), 100752. https://doi.org/10.1016/j.pursup.2022.100752
  32. Lozano R., Santos F., Barreiro-Gen M., 2024. Developing a harmonic sustainable public procurement framework. Environ. Dev. Sustain. 26, 2291–2306. https://doi.org/10.1007/s10668-022-02818-1
  33. Mahapatra M.S., Mahanty B., 2021. Effective public procurement of food grains. A case of India under differential charges. Comput. Ind. Eng. 154, 107165. https://doi.org/10.1016/j.cie.2021.107165
  34. Marek-Bielawska A., 2024. Polityka zakupowa państwa jako cel zamówień́ publicznych. Stud. Prawa Publ. 2(46), 75–93. https://doi.org/10.14746/spp.2024.2.46.4
  35. Matejková E., Májek M., Qineti A., Sojková Z., 2024. Comparative analysis of European Union countries based on selected aspects of food security. Agric. Econ. – Czech 70(6), 265–278. https://doi.org/10.17221/16/2024-AGRICECON
  36. Michalczyk J., 2019. Bezpieczeństwo żywnościowe z perspektywy państw Unii Europejskiej. Ekon. Międzynar. 25, 18–45. https://doi.org/10.18778/20824440.25.02
  37. Michalczyk J., Michalczyk W., 2019. Problem marnotrawstwa i strat wobec zachowania bezpieczeństwa żywnościowego w jęciu międzynarodowym. Prace Nauk. Uniw. Ekon. Wroc. 63(3), 50–69. https://doi.org/10.15611/pn.2019.3.05
  38. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027, https://www.gov.pl/web/rolnictwo/plan-strategiczny-dla-wspolnej-polityki-rolnej-na-lata-2023-27 [dostęp: 1.02.2025].
  39. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Strategia zrównoważonego rozwoju wsi rolnictwa i rybactwa 2030, https://www.gov.pl/web/rolnictwo/strategia-zrownowazonego-rozwoju-wsi-rolnictwa-i-rybactwa-2030 [dostęp: 1.02.2025].
  40. Molin E., Martin M., Björklund A., 2021. Addressing sustainability within public procurement of food: a systematic literature review. Sustainability 13(23), 13395. https://doi.org/10.3390/su132313395
  41. Obwieszczenie Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia 3 grudnia 2021 r. w sprawie aktualnych progów unijnych, ich równowartości w złotych, równowartości w złotych kwot wyrażonych w euro oraz średniego kursu złotego w stosunku do euro stanowiącego podstawę przeliczania wartości zamówień publicznych lub konkursów. MP. 2021 poz. 1177.
  42. Pawlak K., Malak-Rawlikowska A., Hamulczuk M. i in., 2024. Has food security in the EU countries worsened during the COVID-19 pandemic? Analysis of physical and economic access to food. PLoS ONE 19(4), 1–18. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0302072
  43. Poczta-Wajda A., Poczta W., 2024. Stability of food security in EU member states – does the common agricultural policy ensure resilience of food systems during crises?. Ekonomista 4, 395–419. https://doi.org/10.52335/ekon/190562
  44. Regulation (EC) No 178/2002 of the European Parliament and of the Council of 28 January 2002 laying down the general principles and requirements of food law, establishing the European Food Safety Authority and laying down procedures in matters of food safety. OJ L 31, 1.2.2002, 1–24. http://data.europa.eu/eli/reg/2002/178/ojRegulation (EC) No 852/2004 of the European Parliament and of the Council of 29 April 2004 on the hygiene of foodstuffs. OJ L 139, 30.4.2004, 1–54. http://data.europa.eu/eli/reg/2004/852/oj
  45. Regulation (EU) 2017/625 of the European Parliament and of the Council of 15 March 2017 on official controls and other official activities performed to ensure the application of food and feed law, rules on animal health and welfare, plant health and plant protection products. OJ L 95, 7.4.2017, 1–142. http://data.europa.eu/eli/reg/2017/625/oj
  46. Regulation (EU) 2021/2115 of the European Parliament and of the Council of 2 December 2021 establishing rules on support for strategic plans to be drawn up by Member States under the common agricultural policy (CAP Strategic Plans) and financed by the European Agricultural Guarantee Fund (EAGF) and by the European Agricultural Fund for Rural Development (EAFRD). OJ L 435, 6.12.2021, 1–186. http://data.europa.eu/eli/reg/2021/2115/oj
  47. Regulation (EU) 2021/2116 of the European Parliament and of the Council of 2 December 2021 on the financing, management and monitoring of the common agricultural policy. OJ L 435, 6.12.2021, 187–261. http://data.europa.eu/eli/reg/2021/2116/oj
  48. Regulation (EU) No 1308/2013 of the European Parliament and of the Council of 17 December 2013 establishing a common organisation of the markets in agricultural products. OJ L 347, 20.12.2013, 671–854. http://data.europa.eu/eli/reg/2013/1308/oj
  49. Soares P., Martinelli S.S., Davó-Blanes M.C. i in., 2021. Government policy for the procurement of food from local family farming in Brazilian public institutions. Foods 10(7), 1604. https://doi.org/10.3390/foods10071604
  50. Swensson L.F.J., Hunter D., Schneider S. i in., 2021. Public food procurement as a game changer for food system transformation. Lancet Planet. Health 5(8), e495–e496. https://doi.org/10.1016/S2542-5196(21)00176-5
  51. Swensson L.F.J, Tartanac F., 2020. Public food procurement for sustainable diets and food systems: the role of the regulatory framework. Glob. Food Secur. 25. https://doi.org/10.1016/j.gfs.2020.100366
  52. The Economist Group, 2022. Global Food Security Index 2022.
  53. United Nations, 2015. Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development. A/RES/70/1.
  54. United Nations, 2025. Food. https://www.un.org/en/global-issues/food [dostęp: 11.02.2025].
  55. United Nations, 1975. Report of the World Food Conference, Rome 5–16 November 1974. New York. https://digitallibrary.un.org/record/701143?v=pdf#files [dostęp: 20.02.2025].
  56. Urząd Zamówień Publicznych, 2024. Sprawozdanie Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z funkcjonowania systemu zamówień publicznych w 2023 r., Warszawa.
  57. Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych. Dz.U. z 2004 r. Nr 19, poz. 117. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20040190177
  58. Ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych. Dz.U. z 2019 r., poz. 2019 https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190002019
  59. Ustawa z dnia 17 grudnia 2020 r. o rezerwach strategicznych. Dz.U. z 2021 r., poz. 255. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20210000255
  60. Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Dz.U. z 2001 r. Nr 5, poz. 44. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20010050044
  61. Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Dz.U. z 2006 r. Nr 171, poz. 1225. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20061711225
  62. Van Berkel J.R.J., Schotanus F., 2021. The impact of “procurement with impact”: measuring the short-term effects of sustainable public procurement policy on the environmental friendliness of tenders. J. Public Procure. 21(3), 300–317. https://doi.org/10.1108/JOPP-10-2020-0070
  63. World Bank, 1986. Poverty and hunger: issues and options for food security in developing countries. Washington DC.
  64. Zaharia A., Diaconeasa M.C., Maehle N. i in., 2021. Developing sustainable food systems in Europe: national policies and stakeholder perspectives in a four-country analysis. Int. J. Environ. Res. Public Health 18(14), 7701. https://doi.org/10.3390/ijerph18147701
  65. Zielińska-Chmielewska A., Żukovskis J., Wielicka-Regulska A. i in., 2023. Green public procurement as a tool for sustainable and secure food policy: evidence from Poland. J. Secur. Sustain. 13(1), 85–96. https://doi.org/10.47459/jssi.2023.13.8

Downloads

Download data is not yet available.

Podobne artykuły

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.